KESİLDİKTEN SONRA TARTILARAK, ÇIKACAK ETİN KİLO BİRİM FİYATINA GÖRE KURBANLIK HAYVAN ALIP KESMEK CAİZ MİDİR?

SORU: Kurbanlık satışı yapan bazı kişi ve kurumlar, sattıkları kurbanlıkların toplam fiyatını belirlemeden, kilo birim fiyatı belirleyerek hayvanı satıp, kesimden sonra çıkacak eti tartıyor, çıkan etin miktarına göre fiyatı belirliyorlar.

Bu şekilde kurbanlık almak caiz midir? Caiz değilse bu şekilde alınmış olan bir hayvanın kurban edilmesi sahih ve geçerli midir?

Soran: Nebevi Hareket Derneği - 27.08.2017

CEVAP: Sorunuzda 2 mesele vardır: Birincisi kurbanlık hayvanın satın alınma muamelesi, ikincisi ise bu hayvanın kurban edilmesinin sahih olması.

1. Fıkıh kitaplarının muamelat bölümlerinde akitlerin sahih, fasit ve batıl olmasından bahsedilir. Akitlerin asıl meselelerindeki eksiklik akdi batıl yani tamamen geçersiz yapar. Temel esasından olmayıp bunların vasıflarıyla alakalı eksiklikler ise akdi tamamen geçersiz yapmamakla beraber fasit kılar. Fasit akit bazı sonuçlarını doğursa da tamamen sahih olmadığından, tarafları günaha sokar. Alışveriş akdi sırasında fiyatın belirlenmemiş olması, o muameleyi fasit yapan sebeplerden bir tanesidir. Akit yapılıp bittiğinde satılan malın ne olduğu, bedelinin toplamda ne olduğu, vadeli ödeme yapılacaksa vadenin ne zamana kadar olduğu belirlenip beyan edilmiş olmalıdır.

Sorunuza göre kurbanlık hayvan satın alınmış olduğunda, hayvandan çıkacak etin kilo fiyatı belli olsa da hayvanın toplam fiyatı belli değildir. Aslında hayvanın, kesim gününde kaç kilo geleceği de belli değildir. Bu belirsizlikten dolayı bu şekildeki kurban alışverişi caiz değildir.

Bazı hocalar ve Diyanet İşleri Başkanlığı, kilo fiyatı başta belirlenmiş olduğundan dolayı bu muamelenin caiz olduğunu söylemektedir. (Diyanet'in fetvası için burayı tıklatabilirsiniz.) Bunu da İmam Ebu Yusuf ve İmam Muhammed'in Türkçe'de 'kabala' satış dediğimiz 'subra' fetvasına dayandırmaktadırlar. Yani görülen malın ölçülüp tartılmadan satışı... Örneğin bir yığın buğday, ölçülmeden, tartılmadan bir yere konulur, müşteri o buğday yığınını görür, sonra alıcı ile satıcı, o yığın buğdayın tamamı üzerinden bir alım-satım akdi yapar. Satıcı alıcıya, o buğday yığınındaki her 1 kilonun fiyatını söyler. Akit bittikten sonraki bir zamanda o buğday yığını ölçülür ve birim fiyatıyla çarpılarak tamamının fiyatı belirlenmiş olur. İmameyn'e göre bu akit geçerlidir, caizdir, helaldir.

Fakat İmameyn'in fetvasının konumuzla ilgili olmadığı açıktır. Kurbanlık hayvan bu şekilde satın alındığında, hayvanı kesmeden yani telef etmeden fiyatı tespit edilememektedir. Hayvanın kesilmesinden sonra ortaya çıkması muhtemel anlaşmazlıklar çözülemeyecektir. Örneğin bayramdan 1 ay önce alınmış olan hayvan, iyice beslenerek aşırı kilo alabilir. Bu durumda fiyat oldukça yükselecektir. Halbuki İmameyn'in fetvasında böyle bir durum söz konusu değildir. Buğday aynı miktarını korur. Ayrıca bu yolla satın alınmış olan kurbanlığın, bayramdan önce telef olması durumunda, bunun zararını satıcı mı üstlenmelidir, alıcı mı? Satıcı üstlenmek durumundaysa, hakikatte bu hayvan satın alınmamıştır, halen satıcıya aittir. Eğer kurban edilmiş olsaydı, başkasına ait olan bir hayvan kurban edilmiş olacaktı. Eğer telef olan hayvanın bedelini alıcı üstlenmeliyse, bu durumda hayvanın fiyatı nasıl tespit edilecektir?

2. Kurbanın kabul olunup olunmayacağı, hayvanın mülkiyetinin kimde olduğuna bağlıdır. Eğer bu alışverişi fasit kabul edecek olursak, bu durumda taraflar günaha girseler de kurbanları sahihtir, ibadetleri yerine gelmiştir. Bu akdin batıl olması durumunda ise kurban ibadetinin yerine gelmemiş olma ihtimali vardır. Allahu A`lem

Hoca: Yasin KARATAŞ    Hocanın Facebook Sayfası   Hocanın Twitter Sayfası