TAZMİNAT İSLAMA GÖRE HAK MIDIR

SORU: Selamun aleyküm
Nasılsınız hocam, iyisiniz inşallah.
Müsaitseniz bir soru sorabilir miyim?
Çalıştığım işyerinde işe girerken patron bu işyerinde tazminat yoktur diyor ve işçi de kabul edip işe başlıyor.
Şimdilerde bir sıkıntı var. İş arkadaşlarımdan bazıları işten çıkarken tazminat istiyorlar, patron da ahit yaptık, caiz olmaz, kanunen alırsan da haram olsun diyor. İşçi de " biz işe girerken, primli anlaştık, 5 sene önce prim 3,25 iken zamanla 3, sonra şimdi de 2,75 civarı oldu, o yüzden ahiti sen önce bozdun, ben de tazminat ahitini bozuyorum ve hakkımı istiyorum diyor. Acaba işçinin bu tazminat parasını alması caiz olur mu? İşverenin keyfi veya haklı olarak prim (maaş) düşürmesi olur mu? Olursa nasıl olması lazım? İşe girerken sözleşmede ihtilaf halinde hocaya başvuracağız deniyor. Geçen bir hocaya gittik, hoca işçiye ' tazminat almanız caiz olmaz, ahit yapmışınız' dedi. İşverene de 'kafana göre prim kesemessin, karşı tarafın da rızasını alman lazım, sözleşmeleri süreli yapman lazım, yeni bir sözleşme yap, kuralını koy, işçilerle anlaş, kestiğin primden de yarısını işçiye ver, helalleşin' dedi. İşveren de 'benim maaş sistemim aynı kalacak, değiştirmeye hiç niyetim yok, ha yeni sözleşmede bubu söylemişim, ha da 1 sene önceki kesinti yaptığım sistemde yapmışım, neden kesilen kısmın yarısını vereyim' diyor. Merak ettiğim için bir de size sorayım dedim. İşverenin savunması, zamanla kârım düştü, giderlerim arttı vs veya keyfi, maaşını yüksek buluyorum diyor ve düşürüyor. Acaba işveren 3 sene sonra primi biraz düşürdüğü zaman, yeni bir ahit yapmış gibi oluyor ve işçi bunu kabul etmediğinde işi bırakabiliyor, patron da bunu söylüyor, imkanlar bu, yeni koşullar, yeni şartlar bunlar, kabul edenlerle devam edelim, etmeyenlerin Allah yolunu açık etsin diyor. İşçiler de öde tazminatımı çıkalım diyen var, acaba tazminat caiz olur mu diyen var.

Cevaplarsanız sevinirim
Selamun aleyküm

Soran: selim - 11.12.2013

CEVAP: ve aleykumus selam ve rahmetullah. Allah'a hamd olsun çok iyiyim. Sizlerle sitemiz aracılığıyla da olsa sohbet edebilmek bana keyif veriyor. Sizler de iyisinizdir inşaallah?

İşçi işe alınırken, işveren 'bu işyerinde tazminat yoktur' diyor ve işçi de bunu kabul edip işe başlıyorsa, işçinin tazminat hakkı yoktur. Mahkeme yoluyla bunu elde etmeye çalışması caiz değildir, alacağı bu para helal olmaz. Çünkü zaten tazminat İslam'da aslen olmayan, günümüzde örfleşmiş olduğundan, dillendirilmediği takdirde varlığı kabul edilen bir haktır. Tazminatla ilgili diğer bir soru için burayı tıklatabilirsiniz. Fakat işçiler işten çıktığında bunu talep eder de işveren kendi rızasıyla bunu vermek isterse buna şerî bir engel yoktur. Bu durumda bir hak olarak tazminattan değil, işverenin işçisine vermek istediği bir hediyeden söz edilebilir.

Maaşla çalışan işçilerin sözleşmeleri -aksi belirtilmediği takdirde- aylıktır. Yani her maaş periyodunda işçi veya işveren anlaşmayı tek taraflı olarak feshedebilme hakkına sahiptir. Eğer prim düşürüldüğünde işçiler aylarca daha çalışmışsa, maaş periyotlarındaki değişikliklerden razı olmuşlar demektir. Örneğin işçi her ayın 15'inde maaş alsa, her ayın 16'sında yeni bir sözleşme yapılmış sayılır. Primin düşürüldüğü ayda işçi işverene itiraz etmediyse veya itiraz ettiği halde bir değişiklik olmadığı halde işe devam etmişse, mevcut değişikliğe razı olmuş kabul edilir. Dolayısıyla prim düşürüldükten sonra işçi -meselenize göre- 5 yıl daha çalışmışsa, primin düşürülmüş olmasına itiraz hakkı kalmamıştır.

Kendisine gitmiş olduğunuz hocaefendi muhtemelen sulh sağlamaya çalışmış ve işverene nasihat etmiştir. İşçi ile işveren caiz olmak kaydıyla dilediği şartlarla anlaşma muhayyerliğine sahiptir. Bildiğimiz kadarıyla işverenin bu şekilde çalışmaya devam etmesinde herhangi bir sakınca yoktur. Önemli olan işçilerin kandırılmaması, başta anlaşılmış olan şartlara uyulmasıdır. Zaman içerisinde şartlar değişir de prim oranı değişirse, işverenin bunu işçisine sorma zarureti yoktur. Şartlar kendisine uygun olmayan işçi o durumda işten ayrılır veya mevcut şartları kabullenir.

Aslında temel sorun İslam ahkâmının ve ahlâkının toplumda tamamen uygulanmıyor olmasındadır. İslam'ın tüm işçi, işveren vs. ahkâmı tamamen uygulanıyor olsaydı ne işçi mağdur olacak ne de işveren zarar edecekti. Allah yardımcınız olsun. Bilin ki hakkınız olmayan bir malı zulmen elde ederseniz cehennem ateşinden bir kor almış olursunuz. Allahu A`lem

Hoca: Yasin KARATAŞ    Hocanın Facebook Sayfası   Hocanın Twitter Sayfası